در دنیای امروز، حقیقت گاهی قربانیِ رابطهها میشود. خیلی وقتها وقتی پای دوست، خانواده، همحزبی یا همفکرمان در میان باشد، معیار قضاوت ما تغییر میکند. اشتباه او را توجیه میکنیم، خطایش را کوچک میشماریم و اگر همان کار را شخص دیگری انجام دهد، به شدت محکومش میکنیم.
اما قرآن، عدالت را وابسته به احساسات و رابطهها نمیداند.
«وَإِذَا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَىٰ»
«و هنگامی که سخن میگویید، عدالت را رعایت کنید؛ هرچند درباره نزدیکترین خویشاوندان باشد.»
این آیه فقط درباره قاضی و دادگاه نیست؛ درباره همه ماست. هر بار که خبری را نقل میکنیم، درباره کسی قضاوت میکنیم، شهادت میدهیم، نقد میکنیم یا از کسی دفاع میکنیم، مخاطب این دستور الهی هستیم.
عدالت یعنی حقیقت را فدای علاقهها نکنیم. اگر نزدیکترین فرد زندگیمان اشتباه کرد، اشتباهش را انکار نکنیم؛ و اگر کسی که با او اختلاف داریم حق داشت، حق را از او دریغ نکنیم.
امروز، بیش از هر زمان دیگری، این آیه در فضای مجازی معنا پیدا میکند. کافی است خبری علیه کسی که دوستش نداریم منتشر شود؛ خیلیها بدون تحقیق آن را بازنشر میکنند. اما اگر همان خبر درباره فردی باشد که به او علاقه دارند، ناگهان همه دنبال مدرک و سند میگردند.
قرآن به ما یاد میدهد که ملاک، حق است؛ نه نسبت، نه احساس، نه منفعت و نه تعصب.
جامعهای که عدالت را فقط برای دیگران بخواهد، هرگز روی آرامش را نمیبیند. عدالت واقعی زمانی آغاز میشود که حاضر باشیم حتی درباره خودمان، خانوادهمان و نزدیکترین افراد زندگیمان نیز منصف باشیم.
شاید سختترین نوع عدالت، همین باشد؛ اینکه وقتی نوبت به عزیزانمان میرسد، باز هم حقیقت را بر رابطه ترجیح دهیم. این همان عدالتی است که قرآن از مؤمنان میخواهد.
