بعضیها فکر میکنند گناه فقط دروغ، دزدی یا ظلم است؛ اما قرآن، حتی زخمهایی را که با زبان و رفتار به دیگران میزنیم، فراموش نکرده است.
خداوند با یک هشدار تکاندهنده میفرماید:
«وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ»
«وای بر هر عیبجوی طعنهزن.»
«هُمَزَة» و «لُمَزَة» به کسانی گفته میشود که مدام در پی تحقیر دیگران هستند؛ گاهی با زبان، گاهی با کنایه، گاهی با نگاه، گاهی با تقلید کردن، تمسخر، لقبهای زشت یا حتی یک کامنت و استوری در فضای مجازی.
امروز شاید این آیه، از همیشه کاربرد بیشتری داشته باشد. کافی است وارد فضای مجازی شویم؛ موجی از تمسخر، تکه انداختن، تحقیر، ساختن کلیپهای توهینآمیز و قضاوتهای عجولانه را میبینیم. گاهی یک نفر فقط برای خنداندن دیگران، آبروی انسانی را هدف قرار میدهد؛ بیآنکه بداند قرآن چنین رفتاری را با واژه «وَیْل» آغاز کرده است؛ واژهای که شدیدترین هشدارها را در قرآن به همراه دارد.
نکته مهم این است که این آیه فقط درباره افراد مشهور یا دشمنان نیست. ممکن است ما هم بدون اینکه متوجه باشیم، با یک جمله، یک پیام، یک استیکر یا بازنشر یک ویدئو، در حال تحقیر شخصیت کسی باشیم.
اسلام با شوخی مخالف نیست؛ اما شوخیای که عزت و آبروی انسان را از بین ببرد، دیگر شوخی نیست. خندیدن به ضعف دیگران، لذت بردن از تحقیر مردم یا تبدیل کردن عیبهای دیگران به سرگرمی، رفتاری است که قرآن به شدت از آن نهی میکند.
اگر جامعهای بخواهد سالم بماند، باید زبانهایش هم سالم باشد. احترام به شخصیت انسانها، حتی هنگام اختلاف نظر، یکی از نشانههای ایمان است.
شاید قبل از آنکه جملهای را بر زبان بیاوریم یا مطلبی را در فضای مجازی منتشر کنیم، خوب باشد این آیه را به یاد بیاوریم:
«وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ»
گاهی یک کلمه، میتواند دل انسانی را بشکند؛ و قرآن نمیخواهد مؤمن، شکننده دلها باشد.
