مهرماه ۱۳۹۷، جمال خاشقچی، روزنامهنگار شناختهشده عربستانی، برای دریافت مدارک مورد نیاز ازدواجش وارد کنسولگری عربستان در ترکیه شد؛ اما هرگز از آن ساختمان خارج نشد. او در داخل کنسولگری به قتل رسید و جسدش نیز قطعهقطعه شد. ماجرایی که آنقدر بزرگ و غیرقابل انکار بود که حتی دولت عربستان نیز ناچار شد اصل وقوع آن را بپذیرد.
نکته تکاندهنده این بود که روند این قتل برای سعود القحطانی، مشاور رسانهای محمد بن سلمان، بهصورت زنده دنبال میشد. همین نکته پرسشی جدی ایجاد میکند؛ چگونه فردی که نامش با سرکوب و حذف یک روزنامهنگار گره خورده، در شکلگیری رسانهای نقش داشته که خود را «صدای مردم ایران» معرفی میکند؟
سالهاست گزارشهای متعددی در رسانههای بینالمللی درباره ارتباط ایران اینترنشنال با منابع مالی سعودی منتشر شده است. از والاستریت ژورنال گرفته تا اکونومیست و گاردین، همگی به این موضوع پرداختهاند. صحبت از سرمایهگذاریهایی در حد صدها میلیون دلار است؛ بودجهای که نه از آگهیهای بازرگانی، بلکه از منابعی دیگر تأمین میشود.
سؤال ساده است: چرا باید چنین هزینهای برای یک شبکه فارسیزبان پرداخت شود؟ چه منفعتی در پس این سرمایهگذاری نهفته است؟
مرور عملکرد این شبکه برای بسیاری از منتقدان، پاسخ این پرسش را روشنتر میکند. تنها چند ساعت پس از حمله تروریستی اهواز، تریبون زنده در اختیار سخنگوی گروهک الاهوازیه قرار گرفت؛ گروهی که مسئولیت آن حمله را پذیرفته بود. در سالهای بعد نیز گردهماییهای گروهک منافقین بارها بهصورت زنده پوشش داده شد.
امروز نیز این شبکه خود را مدافع حقوق زنان معرفی میکند؛ اما این ادعا در حالی مطرح میشود که عربستان سعودی تا سال ۲۰۱۵ به زنان حق رأی نمیداد و تا سال ۲۰۱۸ رانندگی زنان در آن کشور ممنوع بود. در سالهای اخیر نیز گزارشهای متعددی از برخوردهای امنیتی با زنان و کودکان، از جمله ماجرای جنجالی یتیمخانه خمیس مشیط، منتشر شده است. همچنین اعدامهای گسترده و پروندههای متعدد حقوق بشری همچنان بخشی از واقعیتهای موجود در عربستان به شمار میروند.
تناقض از همینجا آغاز میشود؛ سکوت در برابر بسیاری از مسائل داخلی عربستان و در مقابل، تمرکز دائمی بر تحولات ایران. این رفتار بیشتر به یک پروژه رسانهای با اهداف سیاسی شباهت دارد تا یک رسانه بیطرف.
در نهایت، فارغ از همه تحلیلها و روایتها، یک پرسش باقی میماند: وقتی دشمن ایران و ایرانی حاضر است صدها میلیون دلار برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی فارسیزبان هزینه کند، دقیقاً به دنبال چیست؟
شاید پاسخ هر کس متفاوت باشد؛ اما ارزش دارد که دستکم یک بار این سؤال را از خود بپرسیم: چرا؟